Czym jest czas Pretérito Perfecto?
Pretérito Perfecto to jeden z hiszpańskich czasów przeszłych. Używa się go, aby mówić o czynnościach, które zostały wykonane w przeszłości, ale mają związek z teraźniejszością. Można go porównać do angielskiego czasu Present Perfect. Aby wprowadzić trochę humoru zdradzę Ci ciekawostkę. W wielu polskich gwarach również występuje taka konstrukcja. Jak brzmi? Ja miał zrobione, ty miałaś ugotowane. Brzmi to komicznie, ale warto wplatać w naukę akcenty humorystyczne – Twoje neurony będą szybciej działać! 🧠
Przykładowe zdania:
He comido una pizza. – Zjadłem pizzę.
Hemos estudiado español. – Uczyliśmy się hiszpańskiego.
Jak tworzy się Pretérito Perfecto – zasady i konstrukcja od ogółu do szczegółu
Od ogółu do szczegółu – najpierw podam Ci kilkanaście zdań w tym czasie. Twoje zadanie polega na samodzielnym odgadnięciu o co tutaj chodzi. Czemu tak? Jeżeli dostaniesz wszystko podane na tacy, Twój mózg mało się zaangażuje. Jeżeli sam będziesz próbował odgadnąć konstrukcję – pobudzasz połączenia neuronalne co jest kluczowe w trwałym zapamiętywaniu.
Przeanalizuj sam strukturę. Zwrócić uwagę co się zmienia w zależności od osoby. Skup się na czasownikach – jak się zmieniają? Jakie mają końcówki? Czy występują tutaj jakieś czasowniki nieregularne?
• Yo he estudiado español hoy.
• Yo he comido una pizza.
• Yo nunca he estado en México.
• ¿Tú has visto esta película?
• Tú has trabajado mucho esta semana.tygodniu.|
• ¿Tú has probado alguna vez sushi?
• Ella ha leído tres libros este mes.
• Él ha viajado a Italia recientemente.
• ¿Usted ha terminado el informe?
• Nosotros hemos estudiado mucho para el examen.
• ¿Vosotros habéis visto a Marta hoy?
• Vosotros habéis trabajado bien esta semana.
• Ellos han llegado hace un rato.
• Ellas han escrito muchos correos esta mañana
Jak pewnie zauważyłeś czas Préterito Perfecto jest czasem złożonym.
Składa się z czasownika HABER oraz z PARTICIPIO.
Czasownik haber ogólnie można przetłumaczyć jako “jest”, ale w przypadku tego czasu nie tłumaczymy go – jest po prostu naszym wprowadzaczem przeszłości. Profesjonalnie nazwiemy go czasownikiem pomocniczym.
Cała odmiana
yo – he
tú – has
él / ella / usted – ha
nosotros / nosotras – hemos
vosotros / vosotras – habéis
ellos / ellas / ustedes – han
Tworzenie participios jest jak bułka z masłem (pan comido), ale… O zgrozo, czy są tu jakieś czasowniki nieregularne?
⬇️ Zadania na utrwalenie znajdziesz na dole strony ⬇️
Czasowniki nieregularne
Tak – w czasie przeszłym Pretérito Perfecto będą występowały czasowniki nieregularne. Dobra wiadomość jest taka, że są proste i jest ich niedużo. Radzę dobrze je sobie przyswoić. Czemu? Będziemy ich używać nie tylko w kontekście czasu przeszłego, ale też teraźniejszego i przyszłego. Jeżeli przyswoisz je sobie już teraz, za kilka tygodni będziesz miał mniej roboty z innymi konstrukcjami.
1.Zakończone na “to”
• abrir → abierto (otwarty)
• cubrir → cubierto (przykryty)
• descubrir → descubierto (odkryty)
• escribir → escrito (napisany)
• morir → muerto (umarły)
• poner → puesto (położony)
• resolver → resuelto (rozwiązany)
• volver → vuelto (wrócony)
2. Zakończone na “cho”
• decir → dicho (powiedziany)
• hacer → hecho (zrobiony)
• satisfacer → satisfecho (usatysfakcjonowany)
3. Inne nieregularne:
• romper → roto (złamany, zepsuty)
• ver → visto (widziany)
▽Przykłady w zdaniach:▽
• He abierto la ventana. – „Otworzyłem okno.”
• Hemos escrito una carta. – „Napisaliśmy list.”
• ¿Has visto esta película? – „Widziałeś ten film?”
• Ellos han vuelto tarde. – „Oni wrócili późno.”
Pamiętaj, że również te formy są niezmienne. Nie odmieniamy ich przez rodzaj ani liczbę. Skorzystaj z naszej karty pracy (link na dole strony), aby poćwiczyć na platformie Quizlet czasowniki nieregularne.
⬇️ Zadania na utrwalenie znajdziesz na dole strony ⬇️
Kiedy używamy Pretérito Perfecto?
Wyrażenia czasowe – dokładne wyjaśnienie ich użycia
Złota zasada: używamy tego czasu, gdy mówimy o czynnościach, które się skończyły, ale czas się nie skończył. O co chodzi?
Esta tarde he bailado salsa. – Tego wieczoru tańczyłem salsę.
No dobra – czynność jest ewidentnie zakończona, ale esta tarde (ten wieczór) się nie skończył. Być może zatańczę salsę jeszcze raz?
Hoy he desayunado una tortilla. – Dziś zjadłam na śniadanie tortillę.
Znowu mamy to samo – czynność jedzenia śniadania już się skończyła, ale występuje tutaj słowo hoy (dziś). Więc to “hoy” się jeszcze nie zakończyło. Właśnie dlatego to zdanie wymaga użycia czasu Pretérito Perfecto.
Esta tarde oraz hoy to typowe wyrażenia Pretérito Perfecto, które wprowadzają ten czas. Zerknij na inne markery czasowe:
- Odnoszące się do dnia dzisiejszego:
• hoy – dzisiaj
• esta mañana – dziś rano
• esta tarde – dziś po południu
• esta noche – dziś wieczorem
Esta mañana he comido con mis amigos. – „Dzisiaj jadłem z przyjaciółmi.”
Esta noche he cenado demasiado. – “Tej nocy zbyt dużo zjadłam na kolację”
Jeszcze raz zwróć uwagę – czynności się zakończyły, ale czas w którym się dzieją nie.
2. Odnoszące się do bieżącego tygodnia:
• esta semana – w tym tygodniu
• estos días – w ostatnich dniach / obecnie
Esta semana hemos tenido mucho trabajo. – „W tym tygodniu mieliśmy dużo pracy.”
Estos días he trabajado mucho y casi no he descansado. – „W ostatnich dniach dużo pracowałem i prawie nie odpoczywałem.”
3. Odnoszące się do bieżącego miesiąca / roku
• este mes – w tym miesiącu
• este año – w tym roku
• este verano / invierno… – tego lata / tej zimy
Este año he viajado a España. – „W tym roku byłem w Hiszpanii.”
Este mes me ha tocado la lotería. – “W tym miesiącu wygrałem na loterii.”
Este verano habéis viajado mucho. – “Tego lata dużo podróżowaliście.”
Doświadczenia i ważne momenty życiowe
Jednym z najważniejszych zastosowań czasu Pretérito Perfecto jest mówienie o doświadczeniach życiowych – o tym, co wydarzyło się w przeszłości, ale nadal ma znaczenie dla teraźniejszości.
Na przykład:
• He viajado a Italia. – „Byłem we Włoszech.”
• Nunca he probado sushi. – „Nigdy nie jadłem sushi.”
• ¿Alguna vez has viajado a Portugal?. – “Czy kiedykolwiek podróżowałeś do Portugalii?
• He terminado la universidad. – „Ukończyłem studia.”
• Nos hemos casado este año. – „Pobraliśmy się w tym roku.”
• Todavía no he hecho los deberes. -”Jeszcze nie zrobiłem zadania domowego.”
W tym przypadku nie interesuje nas dokładny moment w przeszłości, tylko sam fakt, że doświadczenie to istnieje w naszym życiu do chwili obecnej. Dlatego używamy Pretérito Perfecto, a nie innego czasu przeszłego.
Jakie wyrażenia czasowe są typowe w tym konkretnym przypadku?
• alguna vez – kiedykolwiek
• nunca – nigdy
• ya – już
• todavía no / aún no – jeszcze nie
Bliska przeszłość
Dla Polaków określenie bliskiej przeszłości jest nielogiczne. Dlaczego? Zwróć uwagę, że języku polskim mamy tylko 3 czasy (przeszły, teraźniejszy, przyszły). Dla wielu kursantów jest to niezrozumiałe i mówią: przeszłość to przeszłość, czemu Hiszpanie tak drążą temat?
Język polski jest bardzo fleksyjny. Nasze czasowniki mają wiele form (robić, odrobić, narobić, zarobić, przerobić) – w taki sposób przekazujemy to, co chcemy powiedzieć. No ale w hiszpańskim jest tylko jeden czasownik który odpowiada polskiemu robić – hacer. Właśnie dlatego potrzebujemy kilku czasów, aby móc lepiej zamieniać nasze myśli w słowa.
A więc… Bliska przeszłość – czas Pretérito Perfecto służy bardzo często do mówienia o wydarzeniach, które wydarzyły się niedawno i mają bezpośredni związek z teraźniejszością. Mówimy wtedy o tzw. bliskiej przeszłości.
Na przykład:
• Hace un rato he hablado con mi jefe. – „Przed chwilą rozmawiałem z szefem.”
• Ya he enviado el correo. – „Właśnie wysłałem maila.”
• Esta mañana he ido al médico. – „Dziś rano byłem u lekarza.”
• Hace un rato he hablado con mi madre. – „Chwilę temu rozmawiałem z mamą.”
• Últimamente hemos salido poco de casa. – „Ostatnio rzadko wychodziliśmy z domu.”
Chcemy podkreślić, że czas odniesienia wciąż należy do teraźniejszości – dzisiaj, w tym tygodniu, w ostatnich godzinach. Słuchacz rozumie, że te wydarzenia mają wpływ na „tu i teraz” (np. rozmawiałem z szefem i ta rozmowa jest nadal aktualna).
Jakie znaczniki czasowe możemy wyróżnić tutaj?
• hace un rato – chwilę temu
• hace poco – niedawno
• últimamente – ostatnio
• recientemente – ostatnio / niedawno
• ya – już
• todavía no / aún no – jeszcze nie
Najczęstsze błędy przy używaniu Pretérito Perfecto
Nie popełnia błędów ten, który się nie uczy. A więc głowa do góry! 🙂
- zła forma participio. Zapominanie o nieregularnych czasownikach, np.
escribidozamiast escrito. - zapominanie o akcentach. Pamiętaj, że habéis ma akcent 🙂
- Mieszanie ya i todavía no
„Ya” = „już” (coś zostało zrobione). Ya he desayunado.
„Todavía no” = „jeszcze nie” (czynność oczekuje na zakończenie). Todavía no he terminado el trabajo.
NEUROćwiczenia i przykłady zdań z Pretérito Perfecto
Moc muzyki, czyli piosenki! Podczas słuchania muzyki, która nam się podoba tekst dosłownie sam wlatuje do naszej głowy. Przygotowaliśmy dla Ciebie specjalną listę piosenek, które w swoich tekstach używają naszego nowego czasu przeszłego.
Zadania interaktywne:
a) Połącz pary:
b) Wybierz poprawną opcję:
c) Połącz czasowniki nieregularne:
d) Wyznaczniki czasu:
e) Wybierz odpowiedni element:
f) Odpowiedz na pytania:
¡Genial! Ale to jeszcze nie wszystko! Mamy dla Ciebie zestaw NEUROzadań, które na pewno pomogą Ci w przyswojeniu wiedzy. Kliknij tutaj
→ Zadania Pretérito Perfecto PDF + odpowiedzi
aby jeszcze raz utwalić nowe wiadomości.
Mam nadzieję, że pomoglismy! Pytania? Skontaktuj się z nami, aby dowiedzieć się więcej lub zapisać się na kurs hiszpańskiego online.
¡Hasta luego!
