Połączenie tradycji i nowoczesności
Madryt to miasto, w którym historia i tradycja łączą się z nowoczesnością. W ciągu dnia możemy zwiedzać pałace, muzea i zabytkowe place, a potem cieszyć się życiem nocnym i spędzić czas w lokalnych barach tapas. Jest to miejsce idealne zarówno na city break, jak i na dłuższą wycieczkę, ponieważ stanowi dobrą bazę wypadową i jest świetnie skomunikowane z innymi częściami kraju.
W tym artykule wspomnimy zarówno najważniejsze jak i te mniej znane zabytki. Postaramy się poczuć klimat miasta i na co warto zwrócić uwagę, wszystko po to abyście mogli poznać okolicę od zupełnie innej strony. Na pewno każdy znajdzie tu coś dla siebie, a być może przy okazji pozna też kilka słówek w języku hiszpańskim, a potem wpadnie na nasz kurs dla początkujących
Zanim przejdziemy do zwiedzania, kilka faktów, o których warto wspomnieć. Po pierwsze, Madryt został stolicą kraju w 1561 roku, a od 1606 roku jest nią nieprzerwanie. Jest również siedzibą monarchii – bo tak, jeśli nie kojarzycie, Hiszpania jest monarchią parlamentarną, a obecnie panującym królem jest Filip VI z dynastii Burbonów.
Co ciekawe, Madryt to nie tylko samo miasto, ale również nazwa jednej z hiszpańskich wspólnot autonomicznych – Comunidad de Madrid. W pewnym uproszczeniu można porównać je do polskiego województwa. W całej Hiszpanii jest ich 17 i każda ma własne władze oraz określone kompetencje.
Skoro już jesteśmy przy geografii, warto wspomnieć o położeniu miasta. Madryt leży w samym centrum kraju, dlatego często nazywany jest jego sercem. Położony na Wyżynie Centralnej (Meseta Central), na wysokości około 650 m n.p.m., należy do najwyżej położonych stolic Europy. Choć nie ma dostępu do morza, w niewielkiej odległości znajdują się góry, które są świetną alternatywą dla miejskiego zwiedzania.
Puerta del Sol
Na pewno kojarzycie taki bardzo charakterystyczny plac w Madrycie – Puerta del Sol. Nazwa oznacza dosłownie „Bramę Słońca”, ponieważ kiedyś znajdowała się tutaj brama z wizerunkiem słońca. Jest to jedno z najpopularniejszych miejsc w stolicy i można znaleźć tu kilka ciekawych elementów.
Przede wszystkim uwagę zwraca budynek Real Casa de Correos, który jest obecnie siedzibą władz Wspólnoty Madrytu. Pierwotnie budynek został wzniesiony jako siedziba poczty – stąd jego nazwa, ponieważ Correos oznacza po hiszpańsku „poczta”. To właśnie tutaj, w noc sylwestrową, zegar wybija 12 uderzeń, a przy każdym z nich Hiszpanie jedzą jedno winogrono. Każde z dwunastu winogron symbolizuje jeden miesiąc nadchodzącego roku i ma przynieść szczęście.
Naprzeciwko Real Casa de Correos znajduje się pomnik króla Karola III, który odegrał znaczącą rolę w procesie modernizacji i zyskał przydomek „najlepszego burmistrza Madrytu” – el mejor alcalde de Madrid. Za jego panowania rozwijano infrastrukturę miasta, brukowano i oświetlano ulice, powstawały nowe fabryki oraz ważne instytucje. To właśnie w tym okresie powstał między innymi Gabinete de Historia Natural, które znamy jako dzisiejsze Museo del Prado, o którym opowiemy jeszcze w tym artykule.
Bardzo popularna jest też rzeźba niedźwiedzia wspinającego się na drzewo, czyli El Oso y el Madroño. Madroño w języku hiszpańskim oznacza drzewo poziomkowe, które wydaje charakterystyczne czerwone owoce, natomiast oso oznacza „niedźwiedź”. Co ciekawe, dzieło przedstawia motyw znajdujący się w herbie miasta. Sam niedźwiedź od wieków jest związany z Madrytem – w przeszłości występował w okolicznych lasach i kojarzył się z siłą oraz bogactwem przyrodniczym regionu. Dziś El Oso y el Madroño jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli stolicy i jednym z obowiązkowych punktów podczas spaceru po mieście.
Jak poruszać się po Madrycie
Posąg znajduje się przy stacji metra Sol. I tutaj warto wspomnieć o tym, jak poruszać się po Madrycie. Jeżeli chodzi o metro, trzeba zaopatrzyć się w kartę komunikacji miejskiego, którą można później doładowywać. Jeżeli wiecie, że będziecie korzystać z transportu publicznego, warto od razu kupić pakiet np 10 przejazdów. Dzięki temu nie musicie za każdym razem kupować nowego biletu – po prostu przykładacie kartę do czytnika i możecie wejść do metra lub autobusu.
Dodatkowo funkcjonuje tu podmiejska kolej Cercanías, która jest popularnym środkiem transportu nie tylko w samym mieście, ale również w całej aglomeracji. Pociągi te pozwalają szybko dotrzeć zarówno do różnych części Madrytu, jak i na jego obrzeża.
Jeśli natomiast przylatujecie samolotem i od razu chcecie wybrać się na zwiedzanie, również macie kilka możliwości. Z lotniska kursuje między innymi linia 8 metra, którą można dojechać do stacji Nuevos Ministerios. Dostępne są także pociągi Cercanías, którymi można dostać się do centrum miasta.Jeżeli przyjeżdżacie do Madrytu autobusem, prawdopodobnie wysiądziecie na jednej z dwóch głównych stacji – Estación Sur albo Moncloa. Na obu znajdują się stacje metra, dzięki czemu bardzo łatwo dostaniecie się stąd do centrum miasta.
Museo del Prado
Wróćmy do wspomnianego wcześniej Museo del Prado. Miłośnicy sztuki na pewno o nim słyszeli albo już je odwiedzili. Ale dla niewtajemniczonych już tłumaczę. Jest to jedno z najważniejszych muzeów w Hiszpanii, które posiada ogromną kolekcję dzieł sztuki. Od razu mówię, że nie jest to miejsce na półgodzinne zwiedzanie. Polecam zarezerwować trochę więcej czasu, bo można tu spędzić nawet kilka godzin. Muzeum ma kilka pięter i mnóstwo sal, przejść i korytarzy, dlatego przy wejściu warto wziąć folder informacyjny z rozkładem pomieszczeń.
Budynek, w którym znajduje się dzisiejsze Museo del Prado, miał początkowo mieścić Gabinet Historii Naturalnej. Dopiero w 1819 roku otwarto w nim Museo Real de Pintura y Escultura, czyli Królewskie Muzeum Malarstwa i Rzeźby. Z czasem zaczęto jednak używać nazwy Museo del Prado. Tylko co właściwie oznacza „Prado”? I tutaj mogę Was zaskoczyć – prado w języku hiszpańskim oznacza „łąkę” lub „pastwisko”. Nazwa nawiązuje więc do miejsca, w którym został wzniesiony budynek – Prado de los Jerónimos, czyli obszaru znajdującego się w okolicy dzisiejszego Paseo del Prado.
Dlaczego to muzeum jest takie ważne i tak popularne? Odpowiedź znajdziemy w jego salach, gdzie możemy podziwiać dzieła największych europejskich malarzy. Jednym z nich jest Diego Velázquez, barokowy artysta hiszpańskiego Złotego Wieku, który pracował na dworze królewskim. Jego najsłynniejszym dziełem jest Las Meninas, czyli „Dwórki”. W centrum obrazu znajduje się infantka Małgorzata Teresa, otoczona swoimi dwórkami i innymi postaciami. Co ciekawe, Velázquez umieścił na obrazie również siebie, a cała scena jest skonstruowana w bardzo nietypowy sposób – artysta bawi się perspektywą i sprawia, że widz zaczyna się zastanawiać, kogo właściwie maluje.
Normalny bilet bez audioprzewodnika kosztuje 15 euro. Oczywiście można dokupić wersję z audioprzewodnikiem, a niektóre osoby mogą również skorzystać ze zniżek. Jeżeli jednak chcielibyście odwiedzić muzeum całkowicie za darmo, również istnieje taka możliwość. Wstęp do kolekcji jest bezpłatny w ostatnich dwóch godzinach przed zamknięciem – od poniedziałku do soboty między 18:00 a 20:00, a w niedziele i święta między 17:00 a 19:00.
Park Retiro
Jeśli po wyjściu z Museo del Prado mielibyście ochotę odpocząć i nacieszyć się przyrodą, mam dla Was idealne rozwiązanie. A nawet dwa. Oba znajdują się niedaleko. Pierwszym z nich jest Parque del Retiro – 125 hektarów zieleni, wody i pięknej architektury.
Historia Retiro sięga XVII wieku, kiedy powstał Pałac Buen Retiro, służący rodzinie królewskiej jako miejsce wypoczynku i rozrywki. Nic więc dziwnego, że przez długi czas dostęp do tego terenu mieli tylko członkowie dworu. Jedną z głównych atrakcji jest Estanque Grande, czyli ogromny staw. W XVII wieku organizowano tutaj między innymi przedstawienia wodne, pokazy bitew morskich i przejażdżki łodziami. Z tej ostatniej atrakcji możecie skorzystać również dziś – wystarczy wypożyczyć łódkę i popływać po stawie.
Spacerując po Retiro, natkniecie się na liczne pomniki i rzeźby. Jedna z nich przedstawia Alfonsa XII, króla Hiszpanii, który przyczynił się do przywrócenia monarchii Burbonów po okresie politycznych niepokojów. Do tej samej dynastii należy również obecny król Hiszpanii, Filip VI. Zupełnie inny charakter ma El Ángel Caído, czyli pomnik Upadłego Anioła. Jeśli będziecie pytać o niego po hiszpańsku, pamiętajcie, że ángel wymawiamy mniej więcej „anhel” – hiszpańskie ge przypomina bowiem polskie „che”.
Jednym z najbardziej charakterystycznych punktów Retiro jest Palacio de Cristal, zbudowany w 1887 roku na potrzeby wystawy poświęconej Filipinom. Początkowo służył jako pawilon dla egzotycznych roślin, a jego konstrukcja przypomina ogromną szklarnię. Dziś budynek jest zarządzany przez Museo Reina Sofía i odbywają się w nim wystawy sztuki współczesnej.
Ogród botaniczny
Jeśli jednak wolicie spokojniejszy spacer wśród roślin, warto zajrzeć do Real Jardín Botánico, czyli Królewskiego Ogrodu Botanicznego. To kolejny projekt związany z królem Karolem III, który chciał stworzyć w Madrycie miejsce, gdzie można było poznawać i badać świat roślin. Początkowo ogród służył przede wszystkim celom badawczym, ale z czasem stał się również miejscem otwartym dla odwiedzających. Osobiście polecam wybrać się tam jesienią, kiedy nie ma dużych tłumów, a drzewa przybierają piękne kolory – wtedy naprawdę można poczuć się jak w tajemniczym ogrodzie.
Jeśli zdecydujecie się odwiedzić oba te miejsca, warto wiedzieć, że mają ze sobą jeszcze jeden ciekawy związek. Zarówno Retiro, jak i Real Jardín Botánico są częścią Paisaje de la Luz, czyli Krajobrazu Światła. W 2021 roku cały ten obszar, obejmujący między innymi Paseo del Prado i Parque del Retiro, został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Palacio Real i El Escorial
Real Madryt
Dla fanów najpopularniejszego sportu w Hiszpanii oczywiście też coś się znajdzie. Nieważne, jakim klubom kibicujecie – na pewno nie raz słyszeliście o Realu Madryt. A czytając ten artykuł, wiecie już, że słowo real oznacza „królewski”, dlatego nazwę klubu można przetłumaczyć jako „Królewski Madryt”. Nie jest to jednak nazwa, która funkcjonuje od początku jego istnienia. Kiedy klub powstał w 1902 roku, nosił nazwę Madrid Football Club. Dopiero w 1920 roku król Alfons XIII nadał mu tytuł Real, czyli „królewski”, oraz prawo używania korony w herbie. Od tego momentu funkcjonuje jako Real Madrid – dziś jeden z najbardziej rozpoznawalnych klubów piłkarskich na świecie i największy rywal FC Barcelony.
Ponieważ koszulki drużyny są białe, piłkarzy Realu często nazywa się Los Blancos, czyli „Biali”. Blanco oznacza po hiszpańsku „biały”, więc macie kolejne hiszpańskie słówko do zapamiętania! Ważnym miejscem dla klubu jest oczywiście stadion Santiago Bernabéu, otwarty w 1947 roku i nazwany później na cześć wieloletniego prezydenta Realu Madryt. Stadion może pomieścić ponad 80 tysięcy kibiców, a po niedawnej modernizacji wyróżnia się między innymi ruchomą fasadą i rozsuwanym dachem. Możecie go również zwiedzić – dostępna jest specjalna trasa, podczas której zobaczycie muzeum klubu z kolekcją trofeów, w tym 15 Pucharów Europy i Ligi Mistrzów, zajrzycie do szatni i innych stref związanych z funkcjonowaniem drużyny, a także wejdziecie na trybuny i podziwiacie panoramę całego stadionu.
Co zjeść w Madrycie?
Odwiedzając Hiszpanię, nie można zapomnieć o jedzeniu, zwłaszcza że każdy region ma swoje popisowe dania. No więc co znajdziemy w Madrycie? Na pewno popularne patatas bravas, tortilla de patata i tapas, ale stolica ma również kilka swoich specjałów.
Pierwszą, a nawet najważniejszą z nich jest cocido madrileño, czyli sycąca potrawa na bazie ciecierzycy (garbanzos), mięsa i warzyw. Na pierwszy rzut oka może wydawać się dość nietypowa jak na danie kojarzone z Hiszpanią. Zamiast lekkich składników mamy tutaj przede wszystkim ciecierzycę, mięso i warzywa, które razem tworzą pożywny i rozgrzewający posiłek. W zależności od przepisu znajdziemy w nim między innymi wołowinę, kurczaka, wieprzowinę, chorizo, ziemniaki, marchew i kapustę. Ciekawy jest również sposób jego podawania: najpierw na stół trafia bulion, następnie ciecierzyca z warzywami, a na końcu mięso.
Jeśli jednak macie ochotę na szybką przekąskę, koniecznie spróbujcie bocadillo de calamares – kanapki z panierowanymi, smażonymi kalmarami. Szczególnie popularna jest w okolicach Plaza Mayor, gdzie można znaleźć bary specjalizujące się właśnie w tym przysmaku. To pokazuje, że czasami nie potrzeba skomplikowanych przepisów, żeby stworzyć coś naprawdę smacznego.
I właśnie prostota jest jedną z cech kuchni hiszpańskiej. Zamiast wielu skomplikowanych składników często liczy się ich jakość – dobra oliwa z oliwek, świeże warzywa, mięso czy ryby i owoce morza. Do tego dochodzi sposób jedzenia: wspólne zamawianie kilku dań, dzielenie się nimi i oczywiście tapas. W Madrycie warto więc nie tylko zwiedzać, ale również usiąść przy stole i sprawdzić, czym smakuje stolica Hiszpanii.
A na deser została słodka, uwielbiana przez wszystkich propozycja – churros. To smażone na głębokim oleju ciasto przygotowywane najczęściej z mąki, wody i soli. Może mieć różne kształty – od prostych pasków po charakterystyczne spirale – a dzięki smażeniu z zewnątrz staje się chrupiące, a w środku pozostaje miękkie. W Madrycie tradycja jedzenia churros sięga XIX wieku, a z czasem stały się one jednym z charakterystycznych elementów lokalnej kultury kulinarnej.
Najczęściej podaje się je z gęstą, gorącą czekoladą, w której można je maczać. Jednym z najbardziej znanych miejsc, gdzie możecie spróbować takiego połączenia, jest Chocolatería San Ginés, niedaleko Puerta del Sol. Lokal działa od 1894 roku i przez lata stał się jednym z symboli Madrytu oraz tradycji jedzenia churros z czekoladą.
